مقاله اوّل در بيان مقدّمات لازمه و مقاصد مهمّه . و در آن چند مطلب است . مطلب اوّل در بيان فائده تكليف و اهل تكليف . بدان كه غرض از تكليف ، تكميل بندگان و قرب به خداوند عالميان است . پس تكليف مخصوص كسى است كه هم ناقص باشد و هم قابل كمال و ترقّى باشد . پس اگر ممكنى باشد كه همهء كمالات او بالفعل باشد ، چون عقول مجرده در نزد جمعى از حكماء ، و يا ممكنى باشد كه از شدّت قصور قابل كمال نباشد ، چون حيوان و نبات و جماد ، هيچ‌كدام را تكليف ممكن نيست ؛ زيرا كه عبث و بىفائده است و صدور عبث از حكيم محال است . بلى عقول را به مذهب ايشان تكاليف بسيارى است و لكن در آن ترقى نيست و از سنخيّت تكليف ما خالى و عارى است . پس تكليف به حكم عقل و اجماع و كتاب و سنّت مخصوص انسان و ملك و جنّ است . و لكن ظاهر شد كه از انسان ، هر كه مجنون است و يا طفل غير مميّز است ، تكليف او محال است و كذا عقول مجرده از ملائكه نزد حكماء ، و حالت جنّيان بر ما مخفى است . و هم ظاهر شد كه عمل اطفال مميّز صحيح و شرعى است نه تمرينى ، پس ثواب يافتن ايشان چون ثواب يافتن ما مىباشد در مستحبّات و مكروهات كه در مخالفت عقاب ندارند و در اطاعت ثواب دارند ؛ و همين برهان عقلى كافى است و محتاج به ذكر اقوال و احاديث نيست . خلاصه به بديههء عقل ، هر كه قابل كمال و قرب است ، بر خدا واجب است كه او را تكليف كند و محال است كه او را مهمل بگذارد ؛ زيرا كه غرض از ايجاد او ، به كمال رسيدن او است و رسيدن به كمال بدون تكليف محال است . پس اگر او را مهمل